
دکتر محمد امین احمدی(۱۳۴۲ش) از برجسته ترین شخصیت های علمی، فکری و فرهنگی افغانستان است که در اعتدال، خردورزی، سخت کوشی، تعهد و خیرخواهی در میان عام و خاص شهرت دارد و این خصوصیات، از وی یک شخصیت محبوب و مورد اعتماد ساخته است.
جامعیت علمی احمدی در تحصیلات عالی دانشگاهی و علوم دینی سبب شده تا بیش از دیگر شخصیت های علمی، در محافل و مراکز علمی دو کشور افغانستان و ایران مطرح و شناخته شده باشد. ایشان، علاوه بر تلاش ها و کارنامه ی درخشان علمی، به فراخور شرایط، مسؤولیت های سیاسی زیادی از عضویت در کمیسیون تدقیق قانون اساسی تا عضویت در هیئت مذاکره کننده دولت با طالبان را نیز دارد. احمدی در مراسم گرامیداشت کاتب هزاره(۱۳۹۵ش) در ارگ ریاست جمهوری، گفت: من یک بازمانده ارزگانی هستم؛ بازمانده فاجعه ارزگان. او علاوه بر زبان مادری فارسی به زبان های عربی و انگلیسی تسلط کامل دارد و به زبان پشتو نیز در حد متوسط مسلط است.
زندگی و کارنامه علمی و سیاسی دکتر محمد امین احمدی
زادگاه و خانواده
محمد امین احمدی فرزند بوستان علی، در ۱۵ سنبله ی ۱۳۴۲ در منطقه ی باغچار ولسوالی ارزگان خاص از توابع ولایت ارزگان چشم به جهان گشود. او از طایفه دای چوپان است که به دوازده پشت به صحبت خان از نبیره های امیر چوپان می رسد. سال ۱۳۵۹ش برای کسب تحصیلات عالی به ایران رفت و وارد حوزه علمیه ی قم شد. وی در سال ۱۳۶۴ش ازدواج کرد. سرانجام، پس از ۲۵ سال تحصیل، تحقیق و تدریس در مراکز دانشگاهی و حوزوی ایران به افغانستان بازگشت و مصروف خدمت و فعالیت های علمی و سیاسی شد.
تحصیلات:
الف-تحصیلات ابتدائی
احمدی در مکتب خانه ی زادگاهش سی پاره، پنج کتاب و دیوان حافظ آموخت و سپس به مدرسه دولتی رفت. پس از فراگیری کتاب جامع المقدمات و قسمتی از سیوطی در نزد ملامحمد نظر آخوند در باغچار، مدت کوتاهی برای ادامه تحصیلات به کابل و قندهار رفت. در سال ۱۳۵۷ش به منطقه اش ارزگان خاص برگشت و کتب حاشیه و معالم را در مدرسه جعفریه نزد محمد مظفری و محمد فیاض آموخت.
ب-تحصیلات عالی
در حوزه علمیه قم تا سال ۱۳۶۹ش فقه، اصول، تفسیر، فلسفه و عرفان را از استادان برجسته ای چون محمد علی پناه اشتهاردی، ناصر پناهی، محمدتقی ستوده، حسین وحید خراسانی، جواد تبریزی، حسن حسن زاده آملی، محمدتقی مصباح و عبدالله جوادی آملی آموخت. احمدی به طور مشخص ۶ دوره دروس خارج فقه و اصول را گذرانده است. در زمستان ۱۳۶۸ش با کسب نمره عالی در کنکور تربیت مدرس وابسته به دانشگاه قم، رشته الهیات و معارف اسلامی، تحصیلات دانشگاهی را آغاز و در سال ۱۳۷۱ش از رساله ی ماستری خود با عنوان «نقد و بررسی دیدگاه هیوم درباره معجزه» با درجه عالی دفاع کرد.
سال ۱۳۷۴ش تحصیلاتش را در مقطع دکتری در رشته ی فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه تهران پی گرفت و در تابستان ۱۳۸۰ش از رساله دکتری خود تحت عنوان «انواع قضایا و تحلیل آنها از حیث ضرورت و امکان، توجیه و اثبات در فلسفه اسلامی و فلسفه تحلیلی» با درجه عالی دفاع کرد.
کارنامه علمی و پژوهشی
تدریس:
تدریس در مراکز علمی و دانشگاهی:
دانشگاه رازی کرمانشاه(۱۳۷۳-۱۳۷۴ش)
جامعه المصطفی العالمیه(۲۰۰۱-۲۰۰۷)
دانشگاه تهران(۲۰۰۵-۲۰۰۷)
دانشگاه کاتب(۲۰۰۸-۲۰۱۰)
پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ( ۱۳۷۶-۱۳۸۶)
دانشگاه ابن سینا از تأسیس(۱۳۸۹ش) تا کنون.
پژوهش:
دکتر احمدی علاوه بر رساله های علمی ماستری و دکتری اش که هر کدام آثار گرانسنگی است، در تألیف و ترجمه ی کتب و مقالات علمی اهتمام خاصی دارد. تا کنون بیش از ۹ اثر علمی(کتاب و طرحهای علمی) و ۲۰ مقاله علمی پژوهشی در کارنامه ی ایشان به ثبت رسیده است. آثار علمی احمدی در بردارنده موضوعات فلسفه، اسلام، صلح، حقوق بشر، حقوق و سیاست است. آثاری که از وی تا کنون به چاپ رسیده است.
۱-انتظار بشر از دین (۱۳۸۶ش)
۲-قلمروهای هستی از نگاه فیلسوفان تحلیلی
۳-تناقض نما یا غیب نمون؛ نگاهی نو به معجزه، چاپ ۱۳۸۹ش؛
۴- نظریه های حقوقی و تفصیلی کمیسیون مستقل نظارت بر تطبیق قانون اساسی؛
دکتر احمدی در دوره چهارساله عضویت خود در کمیسیون نظارت بر تطبیق قانون اساسی، نویسنده ی پیش نویس تمام نظریه های حقوقی و تفصیلی کمیسیون مستقل نظارت بر تطبیق قانون اساسی افغانستان بوده است که تمام آنها در مجموعه ای با عنوان نظریه های حقوقی و تفصیلی کمیسیون چاپ شده است.
۵- قانون اساسی و جامعه ی در حال گذار افغانستان؛
همچنین او در این دوره، ، یک تحقیق میدانی به نام « قانون اساسی و جامعه ی در حال گذار افغانستان » داشت که در انستیتوت مطالعات استراتژیک افغانستان انجام شد.
مجموعه ی دیگری از مقالات، ترجمه و تألیفات ایشان هنوز به چاپ نرسیده است.
طرح گفتمان های نو
طرح و راه اندازی گفتمان «صلح سازی پیچیده در افغانستان» در دانشگاه ابنسینا؛ و «تیوری چهار ضلعی صلح در افغانستان» از جمله ی این گفتمان هاست که بنا به اقتضای وضعیت فعلی، برای تامین صلح پایدار در کشور موثر میباشد.
سخنرانی در نشستها و همایشهای علمی، فرهنگی و اجتماعی در داخل و خارج از کشور از دیگر مجالات حضور و فعالیت های علمی ایشان است.
عضو هیأت علمی و همکار پژوهشی مراکز علمی و دانشگاهی
عضو و رئیس بورد علمی مرکز فرهنگی نویسندگان افغانستان در ایران(۷۲-۸۲)؛
محقق، مدرس و عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی ( ۱۳۷۶-۱۳۸۶)؛
رییس مرکز فرهنگی و اجتماعی سراج؛
محقق در مرکز تحقیقات استراتژیک ایران- معاونت اندیشه اسلامی، (۱۹۹۳ تا ۱۹۹۷)؛
ترجمه:
دکتر احمدی علاوه بر تألیف، در بخش ترجمه ی کتب علمی نیز فعال بوده است. او چهار عنوان ترجمه را نیز در کارنامه خود دارد که کتاب حقوق بشر در روابط بینالملل، اثر دیوید فورسیت، از جمله آنهاست.
مجموعه ی دیگری از مقالات، ترجمه و تألیفات ایشان هنوز به چاپ نرسیده است.
مجلات علمی:
با تشکیل مرکز فرهنگی نویسندگان افغانستان در سال ۱۳۷۲ش با سرور دانش، رئیس این مرکز، همکاری علمی خود را آغاز کرد و در تأسیس مجله ی سراج (۱۳۷۳ش) به صاحب امتیازی مرکز فرهنگی نویسندگان نقش داشت.
مدیر مسؤول مجله علمی– پژوهشی اندیشه معاصر
سردبیر مجله نگاه معاصر (۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴)
تأسیس دانشگاه:
احمدی در سال ۱۳۸۶ش به افغانستان آمد و در تأسیس دانشگاه کاتب با ابراهیم قاسمی همکاری داشت. به مدت دو سال به عنوان استاد و رئیس دانشگاه کاتب، انجام وظیفه کرد. در سال ۱۳۸۹ش با ۱۲ نفر از استادان دانشگاه کاتب، دانشگاه ابن سینا را تأسیس کرد. احمدی از آن زمان تا کنون، عضو هیئت مؤسس، رئیس و استاد دانشگاه ابن سیناست.
راهنمایی پایان نامه ها
دکتر احمدی تا کنون بیش از ۲۰ مورد راهنمایی پایاننامههای علمی و دانشگاهی را برعهده داشته است.
فعالیت های سیاسی و دولتی
۱-عضو کمیسیون تدقیق قانون اساسی افغانستان از ثور تا جدی ۱۳۸۲ش و در تدوین قانون اساسی نقش داشت.
۲-عضو کمیسیون مستقل نظارت بر تطبیق قانون اساسی افغانستان(۱۳۹۰- ۱۳۹۳ش) (۱۳۸۹-۱۳۹۳) با پیشنهاد رئیس جمهور سابق حامد کرزی و رأی اعتماد پارلمان.
۳-عضو شورای عالی وزارت تحصیلات عالی جمهوری اسلامی افغانستان (۱۳۹۷ تا کنون )
۴-عضو بورد اسناد تقنینی و حقوقی وزارت تحصیلات عالی جمهوری اسلامی اففانستان (۱۳۹۸)
۵-عضو بورد علمی ریاست انسجام امور اکادمیک وزارت تحصیلات عالی (۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷)
۶-عضو شورای رهبری وزارت تحصیلات عالی جمهوری اسلامی افغانستان؛
۷-عضو هیات مذاکره کننده صلح جمهوری اسلامی افغانستان (۱۳۹۹)
منابع:
دانشنامه هزاره، ج۱